Сиве «мез авачир» гишин гьайванар я кьван (бязибурук, гуя иесияр чир тахьун патал я жеди, законди истемишзавай биркаярни квач), рекьера машинринни инсанрин гьерекатдиз манийвализ ДТП-яр арадал гъизва, жугъунар чIуриз гьидан-гьадан салаз-багъдиз – зияндиз физва, ял ядай паркариз зарар гузва, зирзибилрин ящикра тIиш твазва, общественный чкаяр чиркинарзава… Гьелбетда, гьайванар ваъ, абур гьа и тегьерда «хуьзвай», абурун патахъай жавабдарвал гьисс тийизвай иесияр батIул я. 

      Нетижада хаталу ДТП-рин ва кьилди ксарин шикаятрин дуьшуьшар къвердавай гзаф я.  Туристринни мугьманрин вилик лап меденисуз, беябурчивилин гьалар я. Вилик пад кьунин чарасузвал ава. Виликрай икI тушир. Месела, Ахцегьрин гьар са мягьледиз вичин нехир, нубатар ва абурун кьил кьазвай жавабдар ксар авай. Халкьдин яшайишдин манадин и месэладал кимерал агъсакъалри ва хуьруьн Советдин идаради гуьзчивалдай. «Хуьруьн чкада яшамиш жез, мал-хеб техуьн айиб я» лугьуз, кIвалин гьайванрин сан а макъамда гзаф тир. Гьар са мягьледиз вичин маларин нехир ва хиперин суьруь авай, ятIани куьчейра кьилел иеси алачир неинки гьайван, гьакI абурун лакар-гелерни кваз аквадачир: экуьнахъ фад калер ацана нехирдиз ягъайдалай кьулухъ дишегьлийри чпин кIвалерин вилик патар-рекьер шткана, михьна, яд хъиягъдай. 

     Гьайиф хьи, гила чун маса гьакъикъатдин иесияр хьанва. «Культурный» я: кIвалера булахар-гьамамар хьана, дишегьлияр пакамахъ фад къарагъна нехирдиз кал ягъизвач (мягьлейра кал хуьзвай хизанарни тупIаралди гьисабиз жеда), квар гваз вацIал-булахдал физмач, калер авайбуруни рагъ цавуз хкаж хьайила къарагъна, «ада вичи-вичин кьил хуьда» фикирдал мал куьчедиз ахъайзава…

    Ихьтин гьалдал эхир эцигун, вичикай ихтилат физвай татугайвилерин вилик пад кьун патал Ахцегь райондин администрацияди талукь тир къарар кьабуланва. Адан бинедаллаз райондин административный гьамишан комиссияди райондин хуьруьн майишатдин хилен (ОСХ), ветуправленидин, МВД-дин «Ахтынский» отделдин векилрин ва хуьруьн Советдин депутатрин иштираквални аваз кьилел иеси алачир ва «бирка» квачир гьайванар тайинарунин ва абурун иесияр туьнбуьгьунин рейдер кьиле тухузва. Общественный низам-къайда чIурунай иесияр административный жавабдарвилиз чIугунин актар кхьиз, сифте сеферда 5 агъзур, ахпа 10 агъзур манатар жермеяр илитIзава.

     – Гьелбетда, гьар са касди вичи хуьзвай гьайвандин иесивал авун, адан патахъай жавабдарвал тухун лазим я. Жемят меслят-теклифдин гъавурда такьаз акурла, кьетIи серенжемар кьабулуниз мажбур хьанва. Белки, ахпа инсанри чпин мал-хеб кьилел иеси алаз дагъдин чIурара хуьда, – лугьузва райадминистрациядин хуьруьн майишатдин хилен начальник Леонард Атлуева.

     Месэладин важиблувал аннамишуналди, «Ахцегь район» МР-дин заседанийрин залда   15-июндиз райондин административный комиссиядин махсус заседание эверна. Райондин регьбер Абдул-Керим Палчаеван регьбервилик кваз кьиле тухвай адан кIвалахда комиссиядин членарни теклифнавай ксар яз ветуправленидин, къайдаяр хуьдай органрин, общественный тешкилатрин, чкадин СМИ-рин векилри иштиракна. Аниз гьакI мал-хеб хуьзвай хсуси майишатрин, яни датIана зиянра гьатзавай маларин иесийризни теклифнавай.

     – Гьуьрметлу юлдашар, ата-бубайрилай инихъ Ахцегьар вичин хъсан адетралди тафаватлу медени чка я.  Хайи ватан дагъдин гуьзел, михьи шегьердиз элкъуьрун, адан виликан машгьурвал арадал хкун патал чна гьихьтин алахъунар ийизватIа вирибуруз аквазва. Гьа са вахтунда куьчейра гьатнавай куь малар ял ядай багъларани кьилди ксарин усадбайра гьатиз, машиндин рекьера ДТП-яр арадал гъиз, инсанрин патай наразивилер жезва. Абуру зирзибилрин ящикар чукIурзава, райцентрда къацу кул-кус цаз жезвач, кьуд пад лакламишзава. Мугьманрин вилик чун беябур жезва. И гьалдал гила чна кьетIивилелди эхир эцигзава. Гьайванар хвемир лугьузвач, хуьх, анжах дагъдин чIура (хъсан векьни ава) хуьх. Нехирбан жагъура, маларин нубатар ая. Дуьздаказ хуьз жезвачтIа, гьайванринни язух я, хвемир, ахлудур.  Гъавурда акьан тийизвайбуруз гила кьетIи серенжемар кьабулуниз мажбур я, – таъкимарна райондин кьили.

     Вичин нубатда райадминистрациядин кьилин заместитель, административный комиссиядин председатель Роберт Гьамзаев кIвалин гьайванар хуьнин гьакъиндай авай законлу истемишунрикай рахана.  

      Куьрелди, заседанидал гъанвай 10 касдилай райондин административный комиссияди протоколар кхьиналди, абурал 5 агъзур манат жермеяр илитIна. Абурув лагьайтIа, гвайди са гаф тир: «хуьре нехирар арадал хкана кIанда, амма нехирдив къведай кас жагъизвач». Гьакъикъатда им са Ахцегь ваъ, республикадин саки вири районриз талукь тIал алай месэла я, гьатта чи шегьеррин куьчейрани кваз малар аквазва.  

     Эхь, вучиз ятIани, къе инсанриз чандал гуж ахкьулдиз кIанзавач. Хъсан гьакъи гузватIани (месела, нехирда 100 мал хьайитIа, вацра гьар са мал хуьнай – 2000 манат гьисабайтIа, 200 000 манат пул), нехирбан жагъизвач! Гзаф тажубдин кар я. Яраб гьакьван пис, айиб-няне алай кеспи я жал дагъдин чIура михьи гьавадал жемятдин малар хуьн?!