Меню
16+

Сетевое издание Ахтынского района

13.08.2021 09:42 Пятница
Если Вы заметили ошибку в тексте, выделите необходимый фрагмент и нажмите Ctrl Enter. Заранее благодарны!

КIелунин цIийи йисаз гьазур я

Автор: Дашдемир ШЕРИФАЛИЕВ
Главный редактор газеты "Новый мир"

Гатун каникулар башламишнамазди образованидин идарайра кьилинди кIелунин цIийи йисаз гьазурвал акун я. Ахцегь райондин школаяр ремонтунин, абур 1-сентябрдиз гьазурунин кIвалахар кьиле физвай гьалдикай чаз ина образованидин Управленидин начальникдин заместитель, РД-дин лайихлу муаллим Сейфуллагь Назирович НАЗАРОВА суьгьбетна.

Гатун каникулар башламишнамазди образованидин идарайра кьилинди кIелунин цIийи йисаз гьазурвал акун я. Ахцегь райондин школаяр ремонтунин, абур 1-сентябрдиз гьазурунин кIвалахар кьиле физвай гьалдикай чаз ина образованидин Управленидин начальникдин заместитель, РД-дин лайихлу муаллим Сейфуллагь Назирович НАЗАРОВА суьгьбетна.

КУЬРУЬ КЪЕЙД. С.Н.Назаров 1956-йисуз Ахцегьа зегьметкеш чIехи хизанда дидедиз хьана. 1971-йисуз Ахцегьрин 1-нумрадин школа, 1975-йисуз Дербентдин педучилище, 1985-йисуз ДГПИ-да тарихдин факультет агалкьунралди акьалтIар авур жегьилди пешекарвилин зегьмет вич рекье тур Тлярата райондин школайра кIвалахунилай башламишна. 1976-1978-йисара СА-дин жергейра къуллугъна хтайдалай кьулухъ Миграгъа, Къутункъа муаллимвал авуна. 1981-йисалай ада вичин уьмуьр хайиди тир Ахцегьрин 1-нумрадин юкьван школадин коллективдихъ галаз алакъаламишна: комсомолдин тешкилатдин секретарвиле, тарихдин тарсарин муаллимвиле, завучвиле ва 2008-2013-йисара директорвиле кIвалахна. Муаллимвилин зегьметдин 45 йисан тежриба авай пешекарди 2019-йисалай Ахцегь райондин образованидин Управленидин (РУО) начальникдин заместителдин везифаяр тамамарзава.

- Сейфуллагь Назирович, сифте нубатда, вуна чаз райондин образованидин хилен умуми гьаларикай ва кIелунин цIийи йисаз гьазурвал акун яз школаяр ремонтунин месэладикай лагьанайтIа кIандай.

- Ахцегь районда вири саналди 19 школа кардик ква, абурукай 14 юкьван чирвилерин (СОШ), 4 умуми (ООШ) ва садни 2350-нумрадин погранчастуна сифтегьан чирвилерин. Ахцегьрин 1 ва 2-нумрайрин, Хуьруьгрин ва КьакIарин хуьрерин школаяр типовойбур, амайбур вири са бубат кьурвал туькIуьрнавайбур я. Алай вахтунда Луткуна 400 аялдин чка авай алай аямдин истемишунрив кьур зурба школа эцигна бегьемарзава (ноябрдиз ишлемишиз вахкуда) ва Ахцегьа 120 чкадин школадин дарамат эцигзава. Районда гьакI 5 аялрин бахча (Ахцегьа «Солнышко», «Юный космонавт», «Рассвет», Хуьруьга «Соколёнок», КьакIа «Орлёнок». 1-сентябрдиз Ахцегьа, 2-школадин патав, 60 чкадин цIийи садик ишлемишиз вахкуда) ва 8 алава образованидин идараяр ава: 2 спортшкола, 2 музшкола, аялрин яратмишунин КIвал, искусствойрин школа, изобразительный искусстводин школа ва жегьил натуралистрин станция (СЮН), абурук 2419 (74,4%) аял ква.

Школайра санлай 2843 аялди кIелзава, абурукай 1976 ученикди 1- сменада (69,5%), 843 аялди 2 лагьай (29,7%) ва Луткунрин школада 24 аялди (0,8%) 3-сменада кIелзава. Школадилай виликан яшарин 2420 аялдикай 590 аял (30,1%) аялрин бахчайриз, яни садикриз къвезва. 3-7 йисан яшарин 74 бицIек садикрин нубатда ава. 1-сентябрдилай Ахцегьа цIийи садик кардик кутуникди и месэла са кьадар къакъатда. ЯтIани гележегда Калука, Луткуна ва Цуругъа садикар эцигунин лазимвал ава.

Ремонтрикай рахайтIа, райондин руководстводин алахъунралди эхиримжи 2-3 йисуз республикадин «100 школа» проектдин сергьятраваз чи саки вири школаяр капитальныйдаказ ремонтна, гуьнгуьниз хкана, анра хъуьтIуьз чимивилин режим, 1-4 классрин аялриз чими тIуьнар таъминардай къулай шартIар яратмишнава. Алай вахтунда школайра анжах, лугьурвал, косметикадин, яни классризни дегьлизриз шир-киреж ягъунин, михьивилер авунин кIвалахарни саки бегьем я. Махсус план-графикдив кьурвал, ремонтрин вири кIвалахар 12-августдалди бегьемарун лазим я. И кар патал цIи муниципальный бюджетдай школайриз вахтунда ва герек тир кьадарда (умуми гьисабдалди 750 агъзур манат) пулдин такьатар ганва. И кардай школайрин коллективри ва аялрин диде-бубайри райондин руководстводиз сагърай лугьузва. 15-августдиз школаяр кIелунин цIийи йисаз тамамвилелди гьазур тирвилдин гьакъиндай райадминистрациядин махсус комиссиядин (адак РУО-дин, Роспотребнадзордин, Госпожнадзордин, ОВД-дин пешекарарни ква) ахтармишанар кьиле тухуда ва абурун нетижайрай талукь тир къайдадин актар кхьида.

- Сейфуллагь муаллим, аялрин хатасузвал хуьнин жигьетдай гьихьтин серенжемар кьабулзава?

- Образованидин вири идарайра видеокамераяр эцигнава, огнетушителрални герек маса алатрал тадаракламиш пожарный щитар ава. Абур жугъунра тунва ва югъ-йиф къаравулри хуьзва. Алай вахтунда икьрардалди Дербентдин ООО «Моврас» карханадиз 300 агъзур манат пул яна хьиз, абуру чи вири школайра къалабулух кутадай, яни тревожный кнопкаяр эцигзава.

- Дуьньяда коронавирусдин пандемиядин шартIара образованидин идарайрин коллективар садакай садак акатдай, акьалтIай хаталу ва фендигар тIугъвалдикай хуьдай гьихьтин кIвалах тешкилнава?

- Гьелбетда, и азарди чун вири секинсуз авунва. Адан вилик пад кьун патал чна Роспотребнадзордин истемишунар (хсуси сангигиена, экуьнахъ вири коллективдин сагъламвилин гьал, температура ахтармишун, маскаяр алукIун, классарни дегьлизар дезинфекция авун, анра гьава къекъуьрун, ара-ара ламу пек элягьун) вилив хуьз тунал гуьзчивалзава. COVID-19 азардикай хуьдай рапар ягъуналди коллективдин умуми иммунитет арадал гъун патал школайрин директорри махсус къарар акъудна хьиз, муаллимрив рапар ягъиз тазва. ИкI, алай вахтунда чи школайрин 69% муаллимри рапар янава, 1-сентябрдалди и рекъем 80 % див агакьардайвал я.

- Школайра кIелзавай 2843 аялдиз лазим тирвал тарс-тербия гун патал вири предметрай муаллимар авани, абурун еридикай вуч лугьуз жеда?

- Райондин образованидин идарайрин вири 915 къллугъчидикай 496 муаллимар я. Абурукай 523 дахъ (57,2%) пешекарвилин кьилин образование, 121 дахъ высший (13,2%) ва 141 дахъ сад лагьай (15,4%) категорияр ава. Дугъри я, дагълух 2-3 школада къецепатан чIаларин муаллимар авач, амай вири школаяр герек тир муаллимралди таъмин я. «Земский муаллим» программадай анжах са Хинерин школада са касди кIвалахзава.

- ЦIи шумуд выпускникди ва гьихьтин нетижаяр аваз школаяр акьалтIарнатIа ва гила, 1-сентябрдиз, 1-классда партайрихъ шумуд аял ацукьзаватIа куьрелди лагьанайтIа кIандай.

- 2021-йисуз районда 129 выпускникди школаяр акьалтIарна. Абурукай ЕГЭ вахкуз тахьай 3 кас квачиз, амайбуру акьулбалугъвилин аттестатар вахчуна. КIелуна кьетIен агалкьунар къалурай 24 аял (выпускникрин 18,6%) къизилдин медалриз лайихлу хьана. Пара выпускникар имтигьанрай чIехи баллрай республикадин ва уьлкведин вузрин медицинадин, экономикадин ва юриспруденциядин факультетрик экечIнава. 2021-йисан ЕГЭ рин нетижайрай, шазан йисав гекъигайла, юкьван дережадин балл урус чIалай 9,11 ва историядай 3,22 баллдин артух я. Гьа са вахтунда, гьайиф хьи, профильный математикадай, химиядай, физикадай, къецепатан чIаларай, обществознаниедай ва биологиядай умуми баллрин кьадар шазандалай тIимил я. Республикадин олимпиадайрани чи аялри зайифдаказ иштиракзава. Гьелбетда, им вичиз фикир гун ва тарс-тербиядин процесс хъсанарунин карда талукь тир серенжемар кьабулун истемишзавай важиблу месэла я.

ЦIи, кIелунин 2021-2022-йисуз, районда 1-сентябрдиз сифте яз 322 аял партайрихъ ацукьда (тахминан, эхиримжи 2-3 йисуз гьа ихьтин кьадар я). Са чIалалди, абуруз герек вири шартIар яратмишнава. Ктабрикай рахайтIа, 2020-2021-йисара РД-дин образованидин Министерстводиз 140345 манатдин ктабар заказна, абурукай 1-классдин аялар патал лезги чIалан 330 ктаб чкадал хканва.

- Алай вахтунда уьлкведин «Образование» милли проектдай хуьрерин школайра образованидин вилик фенвай технологийрин «Точки роста» классар ачухзава кьван, Ахцегь райондин школайра абур авани?

- Эхь, 2019-йисуз Ахцегьрин 2 ва 2020-йисуз 1-нумрайрин школайра информатикадай, технологиядай ва ОБЖ-дай гьахьтин классар ачухна. ЦIи 1-сентябрдилай Хуьруьгринни КьакIарин школайра химиядай, биологиядай ва физикадай «Точки роста» классар ачухзава. Анра ни хьайитIани ваъ, Махачкъалада пешекарвилин дережа хкаждай курсар кIел хъувунвай тежрибалу муаллимри тарсар гузва. Алай аямдин офисдин къайдада 3 D моделированидин компьютерихъ ацукьна, жуьреба-жуьре илимрай вилик фенвай технологияр чирзавай аялриз анра гьич сугъул туш, гьевеслудаказ кIелзава.

- Сейфуллагь муаллим, малум тирвал, гатун каникулрин вахтунда районда аялрин сагъламвал мягькемардай лагерар ачухна. Абурун кIвалахдикай вуч лугьуз жеда?

- Разивилелди къейдин, эхиримжи 6 йисуз тахьай и кар цIи чалай алакьна: КьакIарин СОШ-дин бинедаллаз 60 аялди ва Ахцегьрин ООШ-дин бинедаллаз 20 аялди ял ядай йикъан лагерар кардик кутуна. Са шумудра анриз фена малум хьайивал, аялрихъ хъсан гелкъвезва: кфетлу тIуьнар гузва, машгъулардай итижлу серенжемар, спортдин акъажунар, хайи ватан чирдай экскурсияр, художественый эсерар кIелунин конкурсар тешкилзава. Гьавиляй аялар ва абурун диде-бубаярни пара рази я.

Добавить комментарий

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные и авторизованные пользователи. Комментарий появится после проверки администратором сайта.

4