Меню
16+

Сетевое издание Ахтынского района

Если Вы заметили ошибку в тексте, выделите необходимый фрагмент и нажмите Ctrl Enter. Заранее благодарны!

САМУР ВАЦI МУЬТIУЬГЪАРЗАВА

Автор: Дашдемир ШЕРИФАЛИЕВ

Алай вахтунда Ахцегьа Самур вацIун эрчIи къерех мягькемарунин чIехи эцигунар хъсан еришралди кьиле физва. Къимет республикадин бюджетдин 130 миллион манат пул тир ам, заказчик РД-дин ГКУ «Дагводсервис» ва подрядчик Махачкъаладин ОО «Спецремстроймонаж» (начальник Мегьамед-Камил Гьасангьусейнов) яз, 2020-йисан ноябрдиз эгечIна ва 2022-йисан эхирда бегьемарун лазим я. Нетижада 2220 метрдин мензилда габиондин бандар ягъуникди неинки кьерен къерехар дурумлудаказ мягькемарзава, гьакI райцентрда вацIувай 200 гектардилай артух дуьзен чил къакъудзава.

Самур вацIун къерехар мягькемарунин месэла Мегьарамдхуьруьн районда Азербайжандихъ галаз сергьятдал Самурдин гидроузел — SDK муьгъ-плотина эцигай 1957-йисалай хци жез башламишна. Вучиз лагьайтIа, вацIун сив кьуникди кьерен дережа (уровень) къвердавай виниз акъатиз, иллаки вацI гужлу жезвай зулухъни гатфарихъ жемятдин никIер-багъларни яшайишдин дараматар тухунин къурхулувилик акатзавай. Пешекаррин гьисабунралди, эхиримжи 50 йисан къене анжах са Ахцегь райцентрдин сергьятра 80 гектардив агакьна хуьруьн майишатдин чилер тухвана. Гьавиляй Самур вацIал зарпанд акьалжун ахцегьвийрин эрзиман мурад тир. Ам кьилиз акъудунив бубайрилай кьулухъ низ чида шумуд сеферда гъилер къакъажна эгечIнатIа ва гьикьван пулдин такьатар серфна гел галачиз квахьнатIа. Бада фейи еке зегьметар рикIел хкунин шагьидар яз, къе вацIун кьере чиле акIурнавай ракьун яцIу турбаяр, ракьунни бетондин блокар ва цIару зурба къванер-биши хвахвар гьинлай-гьанлай малум я.

Халкьдин яшайишдин метлеб авай и четин месэла кьетIивилелди, яни дибдай гьялунив 2014-йисан гатфарилай эгечIна. А чIавуз яргъал чIугур къати марфар-селлер къуникди рекьер, муькъвер кьилди ксарин чилерин участокар вацIу тухвана. Ахцегьа Самур вацIун эрчIи пата яшайишдин цIудралди кIвалер, магистральный газопровод, Мегьарамдхуьр-Ахцегь-Рутул автотрасса еке къурхулувилик акатна. Гьа макъамда Ахцегь муниципалитетдин кьил Осман Абдулкеримован регьбервилик кваз тади гьалда ЧС-дин махсус заседание эверна ва райондин хсуси къуватралди (УЖКХ-дин, СП-рин, кьилди ксарин, кьиле тежрибалу пешекар Къардаш Мамалиев аваз мергьяматлувилин «Возрождение» фонд желбнавай) тIебиатдин бедбахтвилерин нетижаяр алудунив, къати вацIун вилик пад кьунив эгечIна. Гьа са вахтунда куьмек кIанз, арадал атанвай гьаларикай РД-дин руководство хабардарна. Гуьгъуьнай, 2018-йисан августдиз, мадни гужлудаказ гьа ихьтин гьалар тикрар хъхьана: рекьер, хулар, багълар, куьнуьяр тухвана, Хинерин ва Хуьруьгрин муькъвер чкIана… Тади гьалда кьабулай серенжемрин нетижада къати вацIун вилик пад са бубат кьаз хьана, амма им месэла гьялун тушир, ада вич дурумлувилелди гьялун истемишзавай. Халкьдин яшайишдин метлеб авай и важиблу месэла райондин руководстводи вичин къаст яз эцигна.

«Ахцегь район» МР-дин кьил Осман Абдулкеримован теклифринни алахъунрин нетижада са шумудра райондиз республикадин ГО ЧС-дин министр Нариман Къазимегьамедов, экологиядинни тIебиатдин ресурсрин рекьяй министр Набиюла Къарачаев ва жавабдар маса ксарни пешекарар атана хьиз, арадал атанвай гьалар чкадал ахтармишна, талукь тир къарар акъудна. ИкI, абурун куьмекдалди РД-дин Гьукуматда Ахцегьрин сергьятра Самур вацIун къерехар габиондин цларин къайдада мягькемарунин месэла къарагъна. 2019-йисан эхирда «Базар кьере» Ахцегь вацIун эрчIи патан къерехда 600 метрдин мензилда габион цал эцигуникди райцентрдин къуза патан кIвалер-мулкар вацIу тухунин къурхулувиликай тамамвилелди къакъатна.

Ингье чун муниципалитетдин эцигунрин сад тир заказчикдин управленидин (УСЕЗ) начальник Сердер Моллалиевахъ галаз Самур вацIун кьере габион бандарин эцигунрал ала. 30-дав агакьна фялейри, цвеквери хьиз, чпин кIвалах ийизва: садбуру къванер кIватIиз, машиндиз ягъиз хкизва; садбуру габиондин сеткадин «матрацар» туькIуьрзава; муькуьбуру абур тайин къайдада къванерив ацIуриз, кьетIен цал эцигзава, са десте гадайри кьерен юкьвал сумавардин чай къваз ял язава. А патал гужлу экскаваторди кIвалахзава.

- Хъсанвал галачир писвал жедач лугьурвал, аквазва хьи, хъуьтIуьз гатфарин хьтин чими гьаваяр хьуникди кIвалах ргазва,- суьгьбетзава Сердер Моллалиева. – Дагълух атIугъай шартIара чи гурлу вацIун вилик пад кьунин, чилер хуьнин бандарин виридалайни хъсан, ужуз ва мягькем къайда, тежрибади къалурзавайвал, симерин сеткадин конструкцияр – габионар кьерен къванерал ацIуриз, абурукай цлар хрун я. Аллагьдиз шукур хьуй, къванерни ина чаз кIани кьван ава. КьетIен техникадин игьтияжвал авач, саки вири кIвалахар чкадин гадайри гъилелди ийизва. Гьавиляй габиондин «матрацрин» цлар гьатта лап четин участокрани асантдиз эцигиз жеда. Эцигунар вацIукай далдаламишун патал дерин хандакI яна, мягькем рув (вал) акална, вири вацI вахтуналди Хкемрин хуьр авай пата тунва..., — суьгьбетзава ада.

- Эцигунрин кIвалахар гьикI кьиле физва? Материалрин, техникадин, фялейрин, финансрин патахъай четинвилер авач гьа? – хабар кьазва чна ОО «Спецремстроймонаж» карханадин прораб Низамудин Къулиевавай.

- Вири хъсан я. 2220 метрдикай гьелелиг 200 метрдин габиондин матрацрин (гьар садан яргъивал 7, гьяркьуьвал 2, кьакьанвал 0,30 метрдиз барабар я) цал эцигнава. Цлан кьакьанвал 2,80 метр жеда. Аллагьди гайитIа, планламишнавайвал, 2022-йисуз тамамарна, ишлемишиз вахгуда. Эцигунрин материалрикай рахайтIа, кьере къванер кIани кьван ава, габиондин сеткаяр гъанва, герек техника, ГСМ чкадал ала. КIанзавайди зегьметкеш гъилер я. Къазанмишай пул фялейриз, авур кIвалахдиз килигна, са энгелвални авачиз гъиле-гъилди гузва. Темпел тушиз кIвалахзавай гадайрин гъилиз вацра 30-40 агъзур манат пул къвезва. Хуьруьн чкада им пис къазанжи туш. КIвалахни чаз цал эцигна бегьем жедалди кIани кьван ава. КIвалахдик квачир жегьилрихъ элкъвена лугьун: буюр, ша, икьрар (договор) кутIуна кIвалаха.

Добавить комментарий

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные и авторизованные пользователи. Комментарий появится после проверки администратором сайта.

48